تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 1098

مساهمون:

ص١٠٩٨
سرت البارحة الى آخر اللّيل ( سير نموم شب گذشته تا پايان شب ) . و من و باء نيز مفيد معناى بدليّت مىباشند . مثال موردى كه « من » مفيد معناى بدليّت باشد مانند : ارضيتم بالحياة الدّنيا من الآخرة . ( آيا خشنود هستيد به زندگانى دنيا بدل از آخرت ) . و مثال موردى كه « باء » مفيد معناى بدليّت باشد مانند آنچه در قول قريط بن انيف :
فليت لى بهم قوما اذا ركبوا * شنوا الاغارة فرسانا و ركبانا
يعنى : پس كاش براى من بدل از ايشان قومى بود كه وقتى سوار مىشدند متفرّق مىساختند غارت‌گران را چه سواران ايشان و چه پيادگانشان را . شاهد در « بهم » بوده كه « باء » در آن مفيد بدليّت مىباشد . مصنّف سپس مىگويد : لام براى ملك و شبه ملك مىباشد و در معناى تعديه و تعليل نيز مورد تبعيّت مىباشد . شارح مىگويد : لام مفيد معناى ملك مىباشد مانند : للّه ما فى السّموات و ما فى الارض ( براى خدا است آنچه در آسمانها و آنچه در زمين مىباشد ) . و گاهى نيز شبه ملك يعنى اختصاص را افاده مىكند مانند : السّرج للدّابّة ( زين اختصاص به اسب دارد ) . و در برخى اوقات لام براى تعديه مىآيد مانند : فهب لى من لدنك وليّا ( پس ببخش به من از نزد خودت وليّى ) . در اين آيه شريفه « لام » براى تعديه « هب » آمده . و در بعضى اوقات نيز براى تعليل مىآيد مانند آنچه در قول ابى صخر الهذلى آمده :