متبعة : به صيغه اسم فاعل ، خبر است براى « هذى الاربعة » .
ترجمه :
ظلّ ، بات ، اضحى ، اصبح ، امسى ، صار ، ليس ، زال ، برح ، فتئ و انفكّ تمام مانند « كان » مىباشند .
و اينچهار فعل اخير ( زال ، برح ، فتئ و انفك ) يا بدنبال شبه نفى آمده و يا بعد از نفس نفى واقع مىشوند .
متن : « 146 »
و مثل كان دام مسبوقا بما * كاعط ما دمت مصيبا درهما
تجزيه و تركيب
واو : حرف عاطف .
مثل : به معناى مماثل و مانند ، صفت مشبهه ، مضاف ، خبر مقدّم .
كان : مضاف اليه .
دام : مبتداء مؤخّر .
مسبوقا : اسم مفعول ، حال است براى « دام » .
باء : از حروف جارّه .
ما : مجرور به « باء » ، جارّ و مجرور متعلّق به « مسبوقا » مىباشد .
كاف : از حروف جارّه و مجرورش كه « قولك » باشد حذف شده .
اعط : فعل امر ، ضمير مستتر در آن فاعلش مىباشد .
ما : مصدريّه . زمانيّه .
دمت : از افعال ناقصه ، ماضى ، و ضمير بارز اسمش مىباشد .
مصيبا : خبر براى « دمت » .
درهما : مفعول دوّم براى « اعط » و مفعول اوّلش محذوف است و تقدير كلام چنين است : اعط الفقير درهما ما دمت مصيبا .