تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 539

مساهمون:

ص٥٣٩
باشد از سواد بن قارب به قدر خط باريكى كه روى هسته خرما است وجود ندارد . شاهد در « بمغن » است خبر « لا » بوده و باء زائده برسرش درآمده . و نيز مانند قول اشقرازدى :
و ان مدّت الايدى الى الزّاد لم اكن * باعجلهم اذ اجشع القوم اعجل
يعين : و اگر دراز شود دستها به طرف طعام من شتاب‌زده‌تر از ايشان نيستم زيرا حريص‌ترين اين قوم برطعام عجول‌ترين ايشان مىباشد . شاهد در « باعجلهم » است كه خبر « لم اكن » بوده و چون بعد از كان منفى واقع شده باء زائده برسرش درآمده ابن عصفور مىگويد دخول باء زائده در ايندو مورد سماعى است نه قياسى . قوله : اليس اللّه بعزيز : آيه ( 37 ) از سوره زمر . قوله : و ما ربك بغافل : آيه ( 132 ) از سوره انعام . قوله : بين الحجازيّة و التّميميّة : ماء حجازيّه ماء عامله را گويند و مقصود از ماء تميميّه ماء غير عامله مىباشد . قوله : يدلّ على ذلك : مشار اليه « ذلك » علّت بودن انتفاء خبر براى دخول باء زائده مىباشد . قوله : دخولها فى لم اكن : ضمير در « دخولها » به باء زائده راجع است . قوله : يجوز فى المعطوف على الخبر حينئذ : كلمه « حينئذ » يعنى حين دخلت الباء على الخبر . قوله : و هو سماع فيهما : ضمير « هو » به دخول باء زائده راجع بوده و ضمير در « فيهما » به بعد لا و نفى كان عود مىكند . متن : « 162 »
فى النّكرات اعملت كليس لا * و قد تلى لات و ان ذا العملا