كه در اصل أتكون قاعدا و قد قام النّاس مىباشد .
4 - عامل در حالى كه براى بيان زيادى يا نقصان بنحو تدريج مىباشد مانند :
تصدّق بدينار فصاعدا ( صدقه بده بيك دينار پس بيشتر ) .
كه در اصل : تصدّق بدينار فاذهب صاعدا مىباشد .
يا نظير :
اشتره بدينار فسافلا ( آن را بخر به يك دينار بپس به كمتر ) .
كه در اصل : تصدّق بدينار فاذهب سافلا مىباشد .
لازم بتذكّر است كه حذف عامل در اينموارد قياسى است و گاهى نيز عامل سماعا حذف مىشود مانند هنيئا لك ( گوارا باد برتو ) كه در اصل شربت هنيئا لك مىباشد .
قوله : بلى قادرين : آيه ( 4 ) از سوره قيامت .
شرح عربى :
تتمّة
الاصل فى الحال ان تكون جائزة الحذف و قد يعرض لها ما يمنع منه ككونها جوابا نحو « راكبا » لمن قال « كيف جئت » او مقصودا حصرها نحو « لم اعده الّا حرضا ، او نائبة عن الخبر » نحو « ضربى زيدا قائما » او منهيّا عنها نحو « لا تقربوا الصّلاد و انتم سكارى » .
ترجمه و شرح :
تتمّه مبحث حال
شارح مىگويد :
اصل و قاعده اوّلى در حال اينستكه حذفش جايز است ولى گاهى بواسطه امرى كه برآن عارض مىشود حذف ممنوع و غير جايز مىگردد مثل اينكه آن را بعنوان جواب آورده باشند همچون « راكبا » در جواب كسى كه گفته :