ترجمه :
نصب بده مستثناها را بخاطر تأخيرشان از مستثنا منه و يكى از آنها را همچون زمانى كه بيش از يك مستثنا در كلام نباشد بياور .
متن : « 325 »
كلم يفوا إلّا امرؤ إلّا على * و حكمها فى القصد حكم الأوّل
تجزيه و تركيب
كاف : حرف جارّ و مجرورش « قولك » است كه حذف شده .
لم : حرف جازم .
يفو : فعل مضارع ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، لفيف مفروق از باب ضرب ، يضرب ، لازم ، مجزوم ، معرف و ضمير فاعلى در آن مستثنى منه مىباشد .
الّا : از ادات استثناء .
امرو : مستثنا ، مرفوع ، بدل از ضمير فاعلى در « يفو » .
الّا : از ادات استثناء .
على : مستثنا ، منصوب .
واو : عاطفه ، غير عامل ، مبنى .
حكمها : مضاف و مضاف اليه ، مبتداء .
فى : حرف جارّ .
القصد : اسم ، مفرد ، معرفه ، مجرور به « فى » متعلّق است به « حكم الاوّل » .
حكم : خبر است براى « حكمها » ، مضاف .
الاوّل : مضاف اليه براى « حكم » .
ترجمه :
مانند قول شما كه مىگوئى :