شاهد در « يعافير » است كه مستثناى منقطع است از « انيس » و چون « انيس » اسم ليسى و مرفوع است شاعر تميمى يعافير را نيز مرفوع كرده تا بدل از آن باشد .
قوله : و عقّبها المصنّف : ضمير منصوبى در « عقّبها » به مفاعيل راجع است .
قوله : فقال الاستثناء : ضمير در « قال » به مصنّف راجع است .
قوله : حقيقة : يعنى اخراج حقيقى چنانچه در مستثناى متّصل امر چنين است .
قوله : او حكما : يعنى اخراج حكمى و مجازى باشد چنانچه در مستثناى منقطع امر چنين مىباشد .
قوله : من متعدّد : مقصود مستثنا منه مىباشد .
قوله : ينتصب بها : ضمير در « بها » به الّا راجع است .
قوله : و بما قبلها عند السّيرافى : ضمير در « قبلها » به الّا راجع است .
قوله : فسجد الملائكة كلّهم اجمعون الّا ابليس : آيه ( 73 ) از سوره ( ص ) .
قوله : للمستثنى منه فى اعرابه : ضمير در « اعرابه » به مستثنا منه راجع است .
قوله : على انّه بدل منه : ضمير در « انّه » به مستثنا و در « منه » به مستثنا منه عود مىكند .
قوله : و لم يكن لهم شهداء الّا انفسهم : آيه ( 6 ) از سوره نور .
قوله : و لا يلتفت منكم احد الّا امرأتك : آيه ( 81 ) از سوره هود .
قوله : و من يقنط من رحمة ربّه الّا الضّالّون : آيه ( 56 ) از سوره حجر .
متن : « 318 »
و غير نصب سابق فى النّفى قد * يأتى و لكن نصبه ناختر ان ورد
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .