اقسام و احكام استثناء
مؤلّف گويد :
قبل از اينكه بشرح عبارات كتاب و ترجمه آن بپردازيم مناسب ديديم مختصرى پيرامون اقسام و احكام مستثنى صحبت كرده و پس از آن كلام شارح را توضيح بدهيم چه آنكه اين امر نسبت به حال قارئين و مطالعه كنندهگان انسب و بهتر است لذا مىگوئيم :
براى مستثناء اقسامى است كه ذيلا شرح ميدهيم :
اقسام مستثنى
مستثنا داراى هشت قسم است :
1 - مستثناى متّصل .
2 - مستثناى منفصل ( منقطع ) .
3 - مستثناى تامّ .
4 - مستثناى مفرّغ .
5 - مستثناى موجب .
6 - مستثناى غير موجب .
7 - مستثناى مقدّم .
8 - مستثناى مؤخّر .
شرح اقسام مستثنى
مستثناى متّصل آنست كه از جنس مستثنى منه بوده و بواسطه كلمه « الّا » از آن خارج شود مانند :
جائنى القوم الّا زيدا ( آمدند مرا قوم مگر زيد ) .
در اينمثال « زيد » مستثناى متّصل است زيرا از جنس مستثنا منه يعنى