ما انت و زيدا و كيف انت و قصعة من ثريد .
بنابراين گفته مصنّف كه لازم است قبل از مفعول معه فعل يا شبه فعل باشد باطل گرديد .
جواب
در جواب مىگوئيم :
اوّلا : اكثر ادباء در اينموارد رفع مىدهند يعنى « واو » را عاطفه مىدانند .
ثانيا : اگر آن را واو به معناى مع فرض كنيم و كلمه بعدش را منصوب قرائت نمائيم اين نصب بعقيده برخى بواسطه فعلى است مقدّر كه از ماده « كون » مىباشد لذا تقدير « ما انت و زيدا » ، ما تكون و زيدا ( چه هستى با زيد ) و « كيف انت و قصعة من ثريد » ، كيف تكون و قصعة من ثريد ( چگونه هستى با كاسهاى آبگوشت ) مىباشد .
سپس مصنّف گويد :
اگر عطف ممكن باشد بدون هيچ ضعفى ، البتّه از غير عطف بهتر است و در جائى كه عطف نسق ضعيف باشد نصب اختيار شده است .
شارح گويد :
شرح و توضيح كلام مصنّف اينستكه :
واو ، واقع در جمله از دو حال خارج نيست :
الف : آنكه عاطفه قرار دادنش ممكن باشد بدون هيچگونه ضعفى در آن .
حكم اينفرض آنست كه بهتر است آن را عاطف قرار داده و كلمه بعدش را بماقبل عطف كرده نه آنكه بنابر مفعوليّت نصب دهيم مانند :
كنت انا و زيد كالاخوين ( من و زيد همچون دو برادر هستيم ) .
شاهد در « واو » بوده كه اگر آن را عاطف دانسته و بواسطهاش « زيد » را
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 948
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٤٨