فقد : فعل ماضى مجهول ، ثلاثى مجرّد ، متعدّى ، مبنى .
ترجمه :
مفعول له با آنچه در آن عمل مىكند از جهت وقت و از نظر فاعل متّحد است .
متن : « 300 »
فاجرره بالحرف و ليس يمتنع * مع الشّروط كلزهد ذا قنع
تجزيه و تركيب
فاء : رابط جواب .
اجرر : فعل امر ، حاضر ، ثلاثى مجرّد ، از باب نصر ، ينصر ، متعدّى ، جواب براى ان شرطيّه .
ه : مفعول به براى « اجرر » .
واو : عاطفه .
ليس : از افعال ناقصه و ضمير مستتر در آن اسمش مىباشد .
يمتنع : فعل مضارع ، معلوم ، ثلاثى مزيد ، از باب افتعال ، خبر براى ليس .
مع : اسم ، ظرف ، متعلّق به « يمتنع » حال ، مضاف .
الشّروط : مضاف اليه براى « مع » .
كاف : حرف جرّ و مجرورش « قولك » است كه محذوف مىباشد .
لام : حرف جارّ .
زهد : مصدر ، مجرور به « لام » مفعول له .
ذا : اسم اشاره ، مبتداء .
قنع : فعل ماضى ، ثلاثى مجرّد ، لازم ، خبر .
ترجمه :
و اگر شرط مفقود بود پس مصدر را بوسيله حرف جرّ ، مجرور نما و البتّه