حاضر باشد مانند : اطلبوا العلم و لو بالصّين كه تقدير آن « و لو كان العلم بالصّين » مىباشد يا ادفع الشّر و لو اصبعا كه تقديرش و لو كان الدّفع اصبعا مىباشد .
قوله : و عليه ان خير فخير : ضمير در « عليه » به حذف كان مع خبرها راجع است .
متن : « 156 »
و بعد ان تعويض ما عنها ارتكب * كمثل امّا انت برّا فاقترب
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
بعد : اسم ، از ظروف ، مضاف ، متعلّق به « ارتكب » .
ان : مضاف اليه براى « بعد » .
تعويض : اسم ، مصدر ، مضاف ، نائب فاعل براى « ارتكب » .
ما : مضاف اليه براى « تعويض » .
عنها : جارّ و مجرور ، متعلّق به « تعويض » و ضمير مجرورى به « كان » راجع است .
ك : زائده .
مثل : مجرور به « كاف » مضاف و خبر براى مبتداء محذوف و جمله « اما انت برّا فاقترب » مضاف اليه براى آن .
ترجمه :
و بعد از كلمه « ان » عوض آوردن « ما » از « كان » واقع شده مانند آنچه در اينجمله مىباشد امّا انت برّا فاقترب .
شرح عربى :
( و بعد از ) المصدريّة ( تعويض ما عنها ) بعد حذفها ( ارتكب كمثل امّا انت برّا فاقترب ) الاصل لان كنت برّا ، فحذفت اللّام للاختصار ثمّ كان له فانفصل الضّمير و زيدت ما للتّعويض و ادغمت النّون فيها