ذا : به معناى صاحب ، مضاف ، منصوب است تا حال باشد از « غيرهم » .
اسرة : مضاف اليه براى « ذا » .
ترجمه :
عمل دادن عامل دوّم از نظر اهل بصره بهتر است از اعمال اوّلى ولى غير ايشان در حالى كه جماعت بسيار هستند عكس آن را اختيار كردهاند .
متن : « 280 »
و أعمل المهمل فى ضمير ما * تنازعاه و التزم ما التزما
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
اعمل : فعل امر ، از باب افعال ، متعدّى .
المهمل : اسم مفعول ، مفعول براى « اعمل » .
فى : حرف جارّه ، عامل ، مبنى .
ضمير : مجرور به فى ، متعلّق به « اعمل » ، مضاف .
ما : موصوله ، مضاف اليه .
تنازعاه : فعل و فاعل و مفعول ، صله براى « ما » ، جمله خبريّهاى است كه محلّ از اعراب برايش نميباشد .
واو : عاطفه ، مهمل ، مبنى .
التزم : امر حاضر ، از باب افتعال ، متعدّى .
ما : موصوله ، مفعول براى « التزم » .
التزم : فعل ماضى ، مجهول ، باب افتعال ، صله براى « ما » .
ترجمه :
و عمل بده عاملى را كه از عمل نمودن در اسم ظاهر مهمل شده است در ضمير اسمى كه دو عامل برسر آن با هم تنازع كردهاند و ملتزم باش به آنچه