بسم اللّه الرّحمن الرّحيم
قل هو اللّه احد ، اللّه صمد ، لم يلد و لم يولد ، و لم يكن له كفوا احد
متن : « 278 »
إن عاملان اقتضيا فى اسم عمل * قبل فللواحد منهما العمل
تجزيه و تركيب
ان : حرف شرط .
عاملان : اسم فاعل ، تثنيه ، فاعل براى فعل محذوف .
اقتضيا : فعل ماضى ، تثنيه ، مذكّر ، غائب ، از باب افتعال ، مفسّر است براى فعل محذوف .
فى : حرف جارّ .
اسم : مجرور به « فى » ، متعلّق به اقتضيا .
عمل : مفعول است براى « اقتضيا » و آن را بنابر لغت ربيعه وقف به سكون بايد خواند يعنى به حذف الف و تنوين نصبى .
قبل : ظرف ، متعلّق به استقرّ ، حال ، مبنى برضمّ .
فاء : رابط جواب .
لام : جارّه .
الواحد : مجرور به لام ، متعلّق به استقرّ ، خبر مقدّم .
من : حرف جرّ .
هما : مجرور به « من » ، متعلّق به استقرّ صفت براى « واحد » يا حال براى آن .
العمل : مبتداء مؤخّر و جمله اسميّه جواب است براى « شرط » .
ترجمه :
اگر دو عاملى كه قبل از اسمى قرار گرفتهاند مقتضى عمل در آن باشند پس براى يكى از آن دو عمل ثابت است .