كه هركسى مجاز است آن را در اينموارد حذف و مدخولش را منصوب بخواند و آن در دو مورد است :
ان و انّ يعنى اگر حرف جرّ برسر ايندو حرف درآمد و بدينترتيب مصدر فعل بعد از آن دو را مجرور نمود جايز است حرف جرّ را حذف كرده و مصدر يادشده را منصوب خواند مشروط باينكه از اشتباه و وقوع غلط در امان باشيم مانند : عجبت ان يدوا ( تعجّب كردم از اينكه ديه بدهند .
و مانند : عجبت انّك قائم ( تعجّب كردم از اينكه تو ايستاده هستى ) .
اينمثال در اصل عجبت من انّك قائم بوده و سپس كلمه « من » حذف شد و « انّ » با صلهاش منوب گرديدند .
لازم به تذكّر است بعد از حذف حرف جرّ از ابتداء « ان » در محلّ آن بين ادباء اختلاف است .
سيبويه و فرّاء آن را منصوب دانسته و خليل و كسائى آن را مجرور مىگردانند .
مصنّف گويد :
مؤيّد قول خليل است بيتى را كه خفش انشاد كرده است و آن بيتى است از قصيدهاى كه فرزدق سروده است :
و ما زرت ليلى ان تكون حبيبة * الىّ و لا دين بها انا طالبه
يعنى : زيارت نكردم دليلى را به منظور اينكه حبيبه مىباشد و نه بخاطر آنكه از او قرضى داشته و من آن را از وى مطالبه مىكنم .
شاهد در « ان تكون حبيبة » است كه در اصل « لا تكون حبيبة » بوده سپس لام حذف شد و « ان تكون حبيبة » همچنان مجرور باقى مانده است بليل اينكه « لا دين » كه مجرور است معطوف به آن است پس معلوم مىشود كه « ان تكون حبيبة » در محلّ جرّ مىباشد .