لام : حرف جارّ ، عامل ، مبنى .
ما : مجرور به لام ، متعلّق به « معمولا » .
بعد : ظرف مبنى برضمّ زيرا مضاف اليهش محذوف بوده و معنايش در نيّت است متعلّق به « وجد » .
ترجمه :
همچنين رفع اسم سابق واجب است زمانيكه فعل پهلوى كلمهاى واقع شود كه ماقبل آن معمول براى مابعدش نباشد .
شرح عربى :
( كذا ) يجب الرّفع ( اذا الفعل تلا ) اى وقع بعد ( ما ) له صدر الكلام و هو الّذى ( لم يرد ما قبله ) اى قبله ( معمولا لما بعد وجد ) كالاستفهام و ما النّافية و ادوات الشّرط نحو « زيد هل رأيته » و « خالد ما صحبته » و « عبد اللّه ان اكرمته اكرمك » .
ترجمه و شرح :
مورد ديگر براى اسم واجب الرّفع
مصنّف گويد :
و همچنين رفع اسم سابق واجب است زمانيكه فعل بعد از كلمهاى قرار بگيرد كه ماقبلش معمول براى بعدش واقع نشود .
شارح گويد :
كلمه « كذا » يعنى رفع واجب است و لفظ « تلى » يعنى بعد واقع شود و كلمه « ما » يعنى چيزى كه براى آن صدر كلام مىباشد و مراد از كلمه صدارت طلب ، لفظى است كه ماقبلش معمول براى بعدش قرار نگيرد مانند استفهام و ماء نافيه و ادوات شرط همچون :
زيد هل رأيته ( آيا تو زيد را ديدهاى ) و خالد ما صحبته ( با خالد مصاحبت نكردهام ) و عبد اللّه ان اكرمته اكرمك ( اگر تو به عبد اللّه اكرام كنى من نيز به تو اكرام خواهم كرد ) .