تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 803

مساهمون:

ص٨٠٣
شاهد در « بكرا » و « عمروا » است كه بملاحظه وقوعشان بعد از ادات استفهام يعنى هل و اين واجب النّصب مىباشند . و امّا اسمى كه پهلوى « همزه » استفهام قرار گيرد عنقريب حكمش را خواهيم گفت . سپس مصنّف گويد : و اگر اسم سابق پهلوى كلمه‌اى قرار گرفته باشد كه به ابتداء اختصاص دارد پس به رفع آن اسم ملتزم باش .

موارد وجوب رفع اسم مشتغل

شارح گويد : مقصود اينستكه : اگر اسم سابق بعد از كلمه‌اى واقع شود كه بابتداء اختصاص دارد همچون « اذا » فجائيّه رفع آن بنا برابتدائيّت لازم و واجب است مانند : خرجت فاذا زيد لقيته ( خارج شدم پس ناگهان زيد را ملاقات كردم ) . شاهد در « زيد » است كه چون پس از « اذا » قرار گرفته و آن از اداتى است كه اختصاص بمبتداء دارد لاجرم رفع زيد بنابر ابتدائيّت واجب مىباشد زيرا كلمه « اذا » يا صرفا پهلوى مبتداء واقع شده مانند : فاذا هى بيضاء ( پس ناگهان آن دست درخشنده و تابان بود ) . و يا بعد از آن خبر قرار مىگيرد مانند : اذا لهم مكر فى آياتنا ( در اين هنگام براى ايشان مكر و حيله بود در آيات ما ) . و ابدا پس از اينكلمه فعل قرار نمىگيرد از اينرو متعلّق خبرى كه پس از اينكلمه واقع شده اسم مقدّر گرفته مىشود چنانچه قبلا گذشت .