حتم : خبر .
ان : حرف شرط .
تلا : فعل ماضى ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، متعدّى ، معلوم ، ثلاثى مجرّد از باب نصر ، ينصر ، ناقص واوى ، فعل شرط و جواب شرط بقرينه « النّصب حتم » مقدّر مىباشد .
السّابق : اسم فاعل ، مفرد ، مذكّر ، فاعل است براى « تلى » .
ما : موصوله ، مفعول است براى « تلى » .
يختصّ : فعل مضارع ، معلوم ، مفرد ، مذكّر ، غائب ، لازم ، از ثلاثى مزيد ، باب افتعال ، و ضمير فاعلى آن به ماء موصوله راجع بوده و جمله فعل و فاعل صله و عائد است براى « ما » .
باء : حرف جارّ ، عامل ، مبنى .
الفعل : مجرور به باء ، جارّ و مجرور متعلّق است به « يختصّ » .
كاف : حرف جارّ و مجرورش « قولك » است كه حذف شده .
ان : حرف شرط است ولى در اينجا اسم است .
واو : عاطفه .
حيثما : از ادات شرط است ولى در اينجا اسم مىباشد .
ترجمه :
و نصب اسم سابق حتمى و قطعى است اگر پهلوى آن كلمهاى قرار گيرد كه اختصاص بفعل داشته باشد مانند : ان و حيثما .
متن : « 258 »
و إن تلا السّابق ما بالابتدا * يختصّ فالرّفع التزمه أبدا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .