المعمول ، او حرف جرّ ، فانّه يجوزان يلى العامل نحو : كان عندك زيد مقيما و كان فيك زيد راغبا .
ترجمه و شرح :
پارهاى ديگر از احكام افعال ناقصه
مصنّف گويد :
معمول خبر پهلوى عامل يعنى افعال ناقصه قرار نميگيرد .
شارح گويد :
كلمه « العامل » در عبارت مصنّف منصوب است تا مفعول مقدّم باشد براى « لا يلى » و مقصود اينستكه :
معمول خبر بعد از عامل ( افعال ناقصه ) واقع نميشود اعمّ از آنكه خبر براسم مقدّم شده يا مقدّم نشده باشد .
بنابراين نميتوان گفت :
كان طعامك زيدا آكلا ( زيد غذاى تو را خورنده بود ) .
شاهد در « طعامك » بوده كه مفعول براى « آكلا » يعنى خبر « كان » مىباشد و بعد از عامل يعنى « كان » قرار داده شده و بگفته مصنّف اين تركيب جايز نيست .
ولى علماء اهل كوفه با اين رأى مخالفت نموده و آن را تجويز كردهاند .
و نيز كان طعامك آكلا زيد جايز نمىباشد ، در اين تركيب خبر و معمولش هردو براسم « كان » مقدّم شدهاند بخلاف مثال قبل كه تنها معمول خبر براسم مقدّم گرديده بود .
ابو على فارسى در اينجا مخالف بوده و اين تركيب را در اين صورت تجويز كرده يعنى گفته است اگر خبر براسم مقدّم شود معمولش بعد از عامل قرار مىگيرد .