مانند اسم فاعل و اسم مفعول .
قوله : الى انّه قد يرد : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : مع وجوده : يعنى مع وجود مفعول به .
قوله : ليجزى قوما بما كانوا يكسبون : آيه ( 14 ) از سوره جاثيه .
قوله : و اختاره فى التّسهيل : ضمير منصوبى در « اختاره » به ورود نيابت غير مفعول به با وجود مفعول به راجع است .
قوله : و حكى عن بعضهم : يعنى عن بعض الادباء .
قوله : منع اقامة الثّانى مطلقا : قيد « مطلقا » در مقابل تقييد قول بعدى است بنابراين مراد آنست كه : چه دوّمى نكره و اوّلى معرفه بوده و چه به عكس باشد .
قوله : و قد صرّح بنفيه : يعنى نفى خلاف .
قوله : لكونه فاعلا فى المعنى : ضمير در « لكونه » به مفعول اوّل راجع است .
مؤلّف گويد :
در مثال : كسوت زيدا جبّة ( پوشاندم به زيد لباس را ) اگرچه « زيد » مفعول است ولى در معنا فاعل پوشيدن است از اينرو در فرض مجهول شدن « كسى » سزاوار اينست كه « زيد » را نائب فاعل قرار دهند نه « جبّة » را .
متن : « 253 »
فى باب ظنّ و أرى المنع اشتهر * و لا أرى منعا إذا القصد ظهر
تجزيه و تركيب
فى : حرف جارّ ، عامل ، مبنى .
باب : مجرور به « فى » ، متعلّق به « اشتهر » ، مضاف .
ظنّ : مضاف اليه .
واو : عاطفه .
ارى : معطوف به ظنّ .