شرح عربى :
( و الحذف ) للتّاء من فعل مسند الى ظاهر مؤنّث حقيقىّ ( قد يأتى بلا فصل ) حكى سيبويه عن بعضهم « قال فلانة ) ( و ) الحذف ( مع ) الاسناد الى ( ضمير ) المؤنّث ( ذى المجاز ) و هو الّذى ليس له فرج ( فى شعر وقع ) قال عامر الطّائى :
فلا مزنة و دقت و دقها * و لا ارض ابقل ابقالها
و حمله ابن فلاح فى الكافية على انّه عائد الى محذوف ، اى و لا مكان للارض ابقل و الضّمير فى ابقالها للارض .
ترجمه و شرح :
مصنّف گويد :
گاهى تاء از فعل حذف مىشود بدون اينكه بين آن و فاعلش فاصلهاى شده باشد .
شارح گويد :
مقصود اينستكه : فعل اگرچه به اسم ظاهرى كه مؤنّث حقيقى است نسبت داده شده و بين آن و فاعلش فاصلهاى نيست ولى معذلك گاهى تاء را از آن حذف مىكنند مانند حكايتى كه سبيويه از بعضى اهل لسان نموده كه ايشان مىگويند :
قال فلانة ( فلان زن گفت ) .
شاهد در « قال » است كه فاعلش « فلانة » بوده و آن اسم ظاهر و مؤنّث حقيقى است و بين فعل و فاعل مىبينيم كه فاصلهاى واقع نشده ولى معذلك تاء را از فعل حذف كردهاند .
مصنّف گويد :
و حذف تاء از فعلى كه به ضمير مؤنّث مجازى نسبت داده شده گاهى در شعر واقع مىشود .