ترجمه و شرح :
موارد لزوم الحاق تاء تأنيث بفعل
مصنّف گويد :
تاء تأنيث بفعل ماضى زمانى ملحق مىشود و پهلويش درمىآيد كه آن براى مؤنّث باشد .
شارح گويد :
توضيح و شرح كلام مصنّف اينستكه :
تاء تأنيث ساكنه بفعل ماضى ملحق شده و پهلويش درمىآيد تا برتأنيث فاعلش دلالت نمايد و آن زمانى است كه فعل ماضى براى مؤنّث باشد يعنى فاعلش مؤنّث بوده و به آن نسبت داده شود و بايد توجّه داشت كه تاء مزبور به فعل مضارع ملحق نمىشود زيرا اينفعل بواسطه تاء مضارعه از تأنيث مستغنى است چنانچه به فعل امر نيز ملحق نمىگردد چه آنكه فعل امر بواسطه ياء از آن بىنياز است و مثال فعل ماضى با تاء همانست كه مصنّف در متن آورده يعنى :
ابت هند الاذى ( هند از اذيّت و آزار خوددارى نمود ) .
مصنّف گويد :
تاء مذكور ( تاء تأنيث ) تنها در دو مورد لازم است بفعل متّصل و ملحق گردد :
الف : آنكه فعل مضمر باشد .
شارح گويد :
منظور مصنّف از « فعل مضمر » فعلى است كه بضمير مؤنّث اسناد داده شده باشد اعمّ از آنكه ضمير مزبور مضمرش مؤنّث حقيقى بوده و يا مؤنّث مجازى باشد .
مصنّف گويد :
شرط لزوم الحاق تاء تأنيث در مورد مزبور آنست كه ضمير مؤنّث به فعل