تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 501

مساهمون:

ص٥٠١
مىباشد .
ببذل و حلم ساد فى قومه الفتى * و كونك ايّاه عليك يسير
يعنى : بواسطه بخشش و بردبارى آن جوانمرد در طائفه خودش بزرگى يافت و بودن تو مثل او و متّصف شدنت به صفات وى برتو آسان و سهل است . قوله : و لست زائلا احبّك : اين عبارت قسمتى از بيت قصيده‌اى است كه حسين بن مطير اسدى آن را سروده و تمامش چنين است :
قضى اللّه يا اسماء ان لست زائلا * احبّك حتّى يغمض العين مغمض
يعنى : خداوند متعال مقدّر فرموده كه اى اسماء من پيوسته دوستدار تو باشم تا وقتى كه ببندد چشمان مرا برهم گذرانده‌اى يعنى تا دم مرگ . قوله : و بعضهم فى ليس : كلمه « بعضهم » معطوف است به « ابن معط » يعنى و خالف بعضهم . قوله : و ردّ بقوله : ضمير نائب فاعلى در « ردّ » به بعضهم راجع بوده و مراد « قول بعضهم » مىباشد . قوله : و قد يجب : ضمير فاعلى در « يجب » به تقديم خبر براسم راجعست . قوله : هذا : يعنى خذ ذا . قوله : الّا ما يذكر : مقصود « دام » و افعال مشابه با آن مىباشد . قوله : سبقه دام : ضمير مجرورى در « سبقه » به خبر عود مىكند . قوله : لانّها لا تخلو من وقوعها صلة : ضمائر مؤنث به « دام » راجع مىباشند . قوله : و ما لها صدر الكلام : يعنى و كلمه « ما » داراى صدارت مىباشد . قوله : و مثلها كلّ فعل قارنه حرف مصدرىّ : ضمير مؤنّث در « مثلها » به « دام » راجعست يعنى هرفعلى كه در ابتدائش حرف مصدرى قرار بگيرد تقديم خبرش برآن جايز نمىباشد حتّى در « كان » فلذا در مثال احبّ ان يكون زيد فاضلا جايز نيست بگوئيم : احبّ فاضلا ان يكون زيد .