ترجمه :
مصنّف گويد :
علم به معناى عرفان و ظنّ به معناى تهمت لازم است بيك مفعول متعدّى گردند .
شارح گويد :
مانند فرموده حقتعالى :
و اللّه اخرجكم من بطون امّهاتكم لا تعلمون شيئا .
( خداوند متعال شما را از شكمهاى مادرتان بيرون آورد در حالى كه چيزى را نمىدانيد ) .
شاهد در « تعلمون » است كه به معناى « تعرفون » بوده و بيك مفعول متعدّى شده است .
و نيز مانند فرموده ديگر حقتعالى :
و ما هو على الغيب بظنين .
( نيست پيغمبر برآنچه بايشان وحى مىگردد تهمت زننده ) .
و همچنين است « رأى » به معناى « ابصر » يعنى با چشم ديد يا رصاب الرية يعنى به شش و ريه زد و يا « رأى » كه از « الرّأى » مشتقّ مىباشد و نيز خال به معناى تعهّد يا تكبّر و وجد به معناى اصاب و امثال اين افعال چنين بوده يعنى بيك مفعول متعدّى مىشوند .
مصنّف گويد :
و به « رأى » كه از « رؤيا » مشتق است نسبت بده آنچه را كه به « علم » دومفعولى قبلا نسبت داده شد .
شارح گويد :
مراد مصنّف از « رويا » ديدن در خواب بوده و كلمه « انم » يعنى « انسب » و حاصل معنى اينستكه : به « رأى » كه از « رؤيا » يعنى خواب ديدن مشتق مىباشد نسبت بده آنچه را كه به « علم » در حالى كه طالب دو مفعول است نسبت داده مىشود ، بنابراين بواسطه « رأى » دو مفعول را نصب بده تا
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 679
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٧٩