لا بمعنى غلب فى المحاجاة او قصد او اقام او بخل ( درى ) بمعنى علم نحو :
دريت الوفىّ العهد ( يا عرو فاغتبط * فانّ اغتباطا بالوفاء حميد )
( و جعل اللّذ كاعتقد ) نحو « و جعلوا الملائكة الّذين هم عباد الرّحمن اناثا » لا الّذى بمعنى خلق امّا جعل الّذى بمعنى صيّر فسيأتى انّه كذلك .
ترجمه و شرح :
ظنّ و حسبت و زعمت با عدّ و حجى و درى و جعل كه مانند اعتقد است نيز از افعال قلوب مىباشند .
شارح گويد :
5 - ظنّ از مادّه « الظّنّ » كه يا به معناى « حسبان » يعنى گمان قوى بوده مانند فرموده حقتعالى :
انّه ظنّ ان لن يحور
( گمان نمود كه هرگز بسوى خدا بازنخواهد گشت ) .
شاهد در « ظنّ » است كه از افعال قلوب بوده و ضمير مستتر در آن فاعلش بوده و جمله « ان لن يحور » ساد مسدّ مفعولين مىباشد .
و يا به معناى علم مىباشد مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
و ظنّوا ان لا ملجاء من اللّه الّا اليه ( و گمان كردند كه پناهگاهى از خدا نيست مگر بسوى او ) .
نه ظنّ به معناى تهمت كه آن از افعال قلوب محسوب نمىشود .
6 - حسبت بكسر سين كه يا به معناى « اعتقدت » بوده مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده :
و يحسبون انّهم على شيئ
( اعتقاد دارند كه در آن روز برخيرى مىباشند ) .