متن : « 201 »
و مفردا نعتا لمبنىّ يلي * فافتح او انصبن او ارفع تعدل
تجزيه و تركيب
واو : استيناف .
مفردا : مفعول مقدّم براى « افتح » .
نعتا : حال است از « مفردا » .
لمبنى : جارّ و مجرور ، متعلّق به « نعتا » .
يلى : فعل مضارع ، صفت است براى « مبنى » .
افتح : فعل امر ، ثلاثى مجرّد ، فاعلش در آن مستتر است باستتار وجوبى .
او : عاطفه .
انصبن : فعل امر مؤكّد به نون تأكيد خفيفه ، معطوف به « افتح » .
او : عاطفه .
ارفع : فعل امر ، معطوف به « افتح » .
تعدل : فعل مضارع ، مجزوم است در جواب امر يعنى « افتح » به حرف شرط مقدّر .
ترجمه :
فتحه يا نصب يا رفع بده اسم مفرد را در حالى كه نعت است براى اسمى كه مبنى بوده و پهلوى آن درآمده چه آنكه اگر چنين نمودى به عدالت و عمل صواب رفتار كردهاى .
متن : « 202 »
و غير ما يلي و غير المفرد * لا تبن و انصبه او الرّفع اقصد