است .
قوله : ذكرها فى الكافية : ضمير فاعلى در « ذكرها » به مصنّف و ضمير مفعولى آن به افعال مذكور عود مىكند .
قوله : ماض له مضارع و امر الخ : ضمير در « له » به ماض عود مىكند .
متن : « 147 »
و غير ماض مثله قد عملا * ان كان غير الماضى منه استعملا
تجزيه و تركيب
واو : استينافيّه ، حرف مهمل ، مبنى .
غير : مضاف ، مبتداء .
ماض : مضاف اليه .
مثله : مضاف و مضاف اليه ، حال است از فاعل در « قد عملا » .
قد : به معناى تحقيق .
عملا : به صيغه مفرد و الفش الف الحاقى است ، ماضى ، ثلاثى مجرّد ، مبنى ، خبر است براى « غير » .
ان : حرف شرط ، عامل جزم ، مبنى .
كان : از افعال ناقصه .
غير : اسم كان ، مضاف .
الماضى : مضاف اليه براى « غير » .
منه : جارّ و مجرور ، متعلّق به « استعملا » .
استعملا : به صيغه ماضى مجهول ، مفرد و الفش الحاقى است ، خبر براى « كان » و جمله « كان » با اسم و خبرش جمله شرطيّه بوده و جواب ان بقرينه « قد عملا » حذف شده و تقدير كلام چنين است :