فاء : عاطفه .
قلّ : فعل ، ماضى ، معلوم ، از باب تفعيل ، معطوف به « خفّفت » .
العمل : فاعل است براى « قلّ » .
واو : عاطفه .
تلزم : فعل مضارع ، معلوم ، ثلاثى مجرّد ، لازم .
اللّام : فاعل است براى « تلزم » .
اذا : ظرف زمان ، متعلّق به « تلزم » .
ما : زائده .
تهمل : فعل ، مضارع ، مجهول ، از باب افعال و ضمير نائب فاعلى به « انّ » عود مىكند .
ترجمه :
و « انّ » مخفّف شده و در اينحال كم است كه عمل نمايد و لام را در وقتى كه مهمل از عمل باشد لازم دارد .
متن : « 191 »
و ربّما استغنى عنها ان بدا * ما ناطق اراده معتمدا
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
ربّ : حرف جارّ به معناى تقليل .
ما : زائده كافّه از عمل جرّ .
استغنى : فعل ، ماضى ، مجهول ، از باب استفعال .
عنها : جارّ و مجرور ، متعلّق به « استغنى » محلّا مرفوع تا نائب فاعل براى « استغنى » باشد .
ان : حرف شرط .