قوله : و هى ستّة : و آنها عبارتند از :
1 - افعال ناقصه .
2 - حروف مشبهة بالفعل .
3 - حروف مشبهة بليس .
4 - افعال مقاربه .
5 - افعال قلوب .
6 - لاء نفى جنس .
قوله : الاوّل كان و اخواتها : كه مشهور به افعال ناقصه مىباشند و وجه تسميه آنها به ناقصه از اينجهت است كه بمرفوع تنها اكتفاء نكرده بلكه بمنصوب نيز محتاج مىباشند .
مؤلّف گويد :
افعال ناقصه تمام فعل بوده و در آن جمله نحوىها اتّفاق دارند مگر در خصوص « ليس » كه جمهور آن را فعل دانسته ولى ابو على فارسى در يكى از دو قولش و نيز ابن انبارى در يكى از دو رأيش آن را حرف دانستهاند .
قوله : حالكونه اسما لها : ضمير در « حالكونه » به مبتداء و در « لها » به كان و اخواتها راجع است .
قوله : تنصبه خبرا لها : ضمير منصوبى در « تنصبه » به خبر و ضمير مجرورى در « لها » به كان و اخواتها عود مىكند .
قوله : ككان فيما ذكر : مقصود از « ما ذكر » رفع به اسم و نصب به خبر مىباشد .
شرح عربى :
تتمّة
الحق بصار افعال بمعناها و هى :
آض ، و رجع و عاد و استحال و قعد و حار و جاء و ارتدّ و تحوّل و غدا و راح ذكرها فى الكافية .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 491
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٩١