اعلم : فعل امر حاضر .
انّه : حرف مشبهة بالفعل با اسمش .
لام : ابتدائيّه ( لام معلّقه ) .
ذو : مضاف ، خبر براى « انّ » .
تقى : مضاف اليه و جمله « انّه لذوتقى » سدّ مسدّ مفعولين مىباشد .
ترجمه :
اهل لسان بعد از فعليكه بواسطه « لام » از عمل معلّق شده « انّ » را كسره دادهاند مانند قول شما كه مىگوئى : اعلم انّه لذوتقى .
متن : « 181 »
بعد اذا فجائة او قسم * لا لام بعده بوجهين نمى
تجزيه و تركيب
بعد : ظرف ، متعلّق به « نمى » ، مضاف .
اذا : مضاف اليه براى « بعد » موصوف .
فجائة : صفت براى « اذا » .
او : عاطفه .
قسم : معطو به « اذا » موصوف .
لا : براى نفى جنس .
لام : اسم « لاء » و خبرش كه موجود است محذوف مىباشد .
بعده : مضاف و مضاف اليه ، متعلّق است به « موجود » و جمله « لا » با اسم و خبرش صفت است براى « قسم » .
بوجهين : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « نمى » .
نمى : فعل ، ماضى ، به صيغه مجهول ، از ثلاثى مجرّد .
ترجمه :
بعد از « اذا » فجائيّه يا قسمى كه بعدش لام نيست دو وجه به « انّ »