قد سلما : صله و عائد است براى « ما » .
من شبه : جارّ و مجرور ، متعلّق است براى « سلما » ، مضاف .
الحرف : مضاف اليه براى دو شبه .
كارض : جارّ و مجرور متعلّق است به استقرّ و خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير كلام چنين است : و ذلك يكون كارض .
و سما : معطوف است به « ارض » .
ترجمه :
و اسماء معرب آنهائى هستند كه از شباهت به حروف سالم باشند مانند دو كلمه « ارض » و « سما » .
شرح عربى :
و معرب الاسماء ، اخّره ، لانّ المبنىّ محصور بخلافه ، لانّه ما قد سلما من شبه الحرف السّابق ذكره كارض و سما بضمّ السّين احدى لغات الاسم و البواقى :
اسم : بضمّ الهمزه و كسرها .
و سم : بضمّ السّين و كسرها .
و سمى : كرضى .
و قد نظمتها فى بيت و هو :
اسم بضمّ الاوّل و الكسر * مع همزة و حذفها و القصر
ترجمه و شرح :
اسماء معرب
مصنّف گويد :
اسماء معرب عبارتند از كلماتيكه از شباهت به حرف سالم باشند مانند ارض و سما .
شارح گويد :
اينكه مصنّف بحث از معرب را مؤخّر از مبنىّ قرار داد جهتش آنست كه :
مبنىّ عددش محصور و معدود بوده بخلاف معرب كه مصاديق آن بسيار