بوده ولى بوسيله زبان نتوان آن را توصيف كرد .
قوله : مزّجته : به صيغه متكلّم وحده و ضمير مفعولى به « شرح » راجع است .
مؤلّف گويد :
شرح مزج به شرحى گويند كه تمام عبارات متن تشريح شده بطوريكه از انضمام شرح با متن عبارتى اوضح و وافى به مقصود ماتن حاصل شود .
قوله : مهذّب المقاصد : كلمه « مهذّب » به صيغه اسم مفعول و آن به معناى خالى بودن كلام از امور اضافى و حشو مىباشد .
و مراد از « مقاصد » ، مطالب و مرادات مىباشد .
قوله : و واضح المسالك : كلمه « مسالك » جمع مسلك به معناى طريق و راه است .
قوله : يبيّن مراد ناظمها : ضمير فاعلى در « يبيّن » به شرح لطيف راجع بوده و ضمير در « ناظمها » به الفيّه عود مىكند .
قوله : و يهدى الطّالب لها : ضمير در « يهدى » به شرح لطيف راجع بوده و ضمير مؤنّث در « لها » به الفيّه برمىگردد .
قوله : معالمها : جمع « معلم » بضمّ ميم و سكون عين و فتح لام به معناى علامت و نشانه است .
قوله : حاو للابحاث : كلمه « حاو به صيغه اسم فاعل در اصل « حاوى » بود چون ضمّه بر « ياء » ثقيل بود حذف نموده و آن را ساكن كردند ، سپس بين ياء و تنوين التقاء ساكنين شد از اينرو قاعده حذف را جارى كرده « ياء » را حذف نمودند ، پس از آن تنوين تابع حركت قبل شده و به صورت كسر درآمد .
قوله : منها ريح التّحقيق تفوح : ضمير در « منها » به ابحاث راجع بوده و كلمه « ريح » اجوف واوى بوده به معناى بوى و باد و معانى ديگر نيز مىباشد .
و كلمه « تفوح » ، اجوف واوى از دو باب آمده :
نصر ، ينصر و ضرب ، يضرب به معناى منتشر شدن .
قوله : و جامع لكنت لم يسبقه اليها غيره من الشّروح : ضمير منصوبى در
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 8
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨