مفعولى به « احدها » راجع است .
قوله : بدل من اللّفظ بفعله : يعنى بدل من التّلفّظ بفعله .
قوله : ذكرهما فى الكافية : ضمير فاعلى در « ذكرهما » به مصنّف و ضمير مفعولى به مورد سوّم و چهارم راجع است .
متن : « 142 »
و اخبروا باثنين او باكثرا * عن واحد كهم سراة شعراء
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه
اخبروا : فعل ماضى ، از باب افعال ، صيغه جمع ، ضمير بارز فاعل آن مىباشد .
باثنين : باء جارّه به معناى مصاحبت است و كلمه « اثنين » مجرور به آن بوده و جار و مجرور متعلّق است به « اخبروا » .
او : عاطفه
باكثرا : معطوف است به « اثنين » و الفش الحاقى است .
عن : از حروف جارّه
واحد : مجرور به « عن » و جار و مجرور متعلّق است به اخبروا .
كاف : حرف جارّ و مجرورش كه « قولك » باشد محذوف است .
هم : ضمير منفصل مرفوع ، صيغه جمع ، مبتداء .
سراة : جمع سرى بفتح سين و كسر راء و تشديد ياء به معناى شريف ، خبر اوّل براى « هم » .
شعراء : جمع شاعر ، خبر دوّم براى « هم » .
ترجمه :
و از مبتداء واحد با دو يا بيشتر از آن خبر مىدهند مانند : هم سراة ، شعراء .