لا : نافيه
يجوز : فعل مضارع از باب نصر ، ينصر ، اجوف واوى
الابتداء : فاعل است براى « لا يجوز » .
بالنّكرة : جار و مجرور ، متعلّق است به « الابتداء » .
ما : مصدريّه زمانيّه
لم : از حروف جازمه
تفد : فعل مضارع از باب افعال و على الظّاهر هم اجوف واوى بوده و هم يائى .
كاف : جارّه و مجرورش « قولك » است كه محذوف مىباشد .
عند : مضاف ، خبر مقدّم .
زيد : مضاف اليه
نمرة : مبتداء مؤخّر .
ترجمه :
و جايز نيست نكره را مادامى كه فائده ندارد مبتداء قرار داد و مثال موردى كه فائده دارد مثل قول تو كه مىگوئى : عند زيد نمرة .
شرح عربى :
و لا يجوز الابتداء بالنّكرة ، مادام الابتداء بها ، لم يفد ، لانّه لا يخبر الّا عن معروف فان افاد جاز الابتداء .
و تحصيل الفائدة بامور :
احدها : ان يتقدّم الخبر و هو ظرف او مجرور مختصّ ، كعند زيد نمرة ، و فى الدّار رجل .
ترجمه و شرح :
جايز نبودن ابتداء بنكره
مصنّف گويد :
مادامى كه ابتداء بنكره مفيد فائده نباشد نمىتوان نكره را مبتداء قرار داد .