تجزيه و تركيب
لا يكون : فعل مضارع منفى ، از افعال ناقصه .
اسم : مضاف ، اسم براى « يكون » .
زمان : مضاف اليه .
خبرا : خبر است براى « لا يكون » .
عن جثّة : جار و مجرور ، متعلّق است به « خبرا » .
واو : عاطفه
ان : حرف شرط .
يفد : فعل مضارع ، فعل شرط ، ضمير فاعلى در آن به « اسم زمان » راجع است .
فاخبرا : جواب است براى « ان » و فعل امر مؤكّد بنون تأكيد خفيفه كه نون را به الف قلب كردهاند .
ترجمه :
اسم زمان از اسم ذات خبر واقع نشده ولى اگر مفيد باشد پس البتّه آن را خبر قرار بده .
شرح عربى :
و لا يكون اسم زمان خبرا عن ، مبتدء ، جثّة ، فلا يقال : زيد يوم الجمعة .
و ان يفد ، الاخبار به بان كان المبتداء عامّا و الزّمان خاصّا او كان اسم الذّات مثل اسم المعنى فى وقوعه وقتا دون وقت ، فاخبرا ، كنحن فى شهر كذا ، و الورد فى ايار .
ترجمه و شرح :
خبر واقع نشدن اسم زماناز اسم ذات مگر در صورتافاده معنى
مصنّف گويد :