متن : « 120 »
و ان تكن ايّاه معنى اكتفى * بها كنطقي اللّه حسبى و كفى
تجزيه و تركيب
ان : حرف شرط .
تكن : فعل مضارع ، مجزوم به « ان » فعل شرط و ضمير مستتر در آن اسمش مىباشد .
ايّاه : ضمير منصوبى ، خبر « تكن » .
معنى : تميز از نسبت « تكن » به « ايّاه » .
اكتفى : فعل ماضى و از نظر معنا مضارع بوده ، جواب « ان » و ضمير مستتر در آن به مبتداء راجع است .
بها : جار و مجرور ، متعلّق است به « اكتفى » و ضمير مجرورى به « جمله » عائد است .
كنطقى : يعنى كقولك : نطقى اللّه حسبى و كفى ، پس نطقى مبتداء بوده و جمله « اللّه حسبى » خبر آن مىباشد و جمله « كفى » معطوف است به « حسبى » .
ترجمه :
و اگر جمله خبر از حيث معنا همان مبتداء باشد ، مبتداء به همان اكتفاء كرده و رابط لازم ندارد مانند نطقى اللّه حسبى و كفى .
شرح عربى :
و ان تكن ، الجملة ، ايّاه معنى اكتفى ، المبتداء بها ، كنطقى ، اى منطوق ، اللّه حسبى و كفى .
ترجمه و شرح :
مصنّف گويد :
و اگر جمله از حيث معنا با مبتداء متّحد باشد ، مبتداء به همان اكتفاء مىنمايد مانند : نطقى اللّه حسبى و كفى .