خبر : مضاف اليه .
بالمبتداء : جار و مجرور ، متعلّق است به « رفع » .
ترجمه :
مبتداء را بواسطه ابتدائيّت رفع داده و همچنين رفع خبر بواسطه مبتداء مىباشد .
شرح عربى :
و رفعوا مبتدء بالابتداء ، و هو كونه معرّى من العوامل اللّفظيّة .
و قيل : جعل الاسم اوّلا ليخبر عنه .
كذاك رفع خبر بالمبتداء ، وحده و هو الصّحيح الّذى نصّ عليه سيبويه ، لانّه طالب له .
و قيل : بالابتداء ، لانّه اقتضاهما ، فعمل فيهما .
و ردّ بانّ اقوى العوامل و هو الفعل لا يعمل رفعين ، فما ليس اقوى اولى .
و قيل : بالابتداء و المبتداء .
و قال الكوفيّون ترافعا اى كلّ واحد منهما رفع الآخر و له نظائر فى العربيّة .
ترجمه و شرح :
اقوال و آراء در عامل مبتداء و خبر
مصنّف گويد :
علماء رفع مبتداء را بواسطه ابتدائيّت مىدانند .
شارح گويد :
مقصود از ابتدائيّت آنست كه مبتداء از عوامل لفظيّه برهنه و مجرّد مىباشد چنانچه در مثال « زيد قام » لفظ زيد از هرعامل لفظى خالى است و طبق گفته مصنّف نفس اين تجرّد و خالى بودن كلمه « زيد » را رفع داده است .
بعضى ديگر در تفسير ابتدائيّت گفتهاند :
ابتدائيّت يعنى اسمى را اوّل كلام قرار مىدهند تا از آن خبر دهند .
سپس مصنّف گويد :
و همچنين مرفوع بودن خبر بواسطه مبتداء مىباشد .