قوله : يرى انّه خبر مقدّم : ضمير در « انّه » به « بحسبك » راجع است .
قوله : و الثّالث يخرج اسماء الافعال : مقصود از « الثّالث » مخبرا عنه مىباشد .
قوله : و بكونه رافعا لمكتفى به : ضمير در « بكونه » به مبتداء وصفى راجع است .
قوله : فنزّل المثال على هذا الحدّ : يعنى مثال مصنّف در متن را كه گفته « زيد عاذر » برتعريفى كه ما براى مبتداء اسمى آورديم تنزيل نموده و منطبق بساز .
قوله : لانطباق الحدّ عليه : ضمير در « عليه » به مثال در متن راجع است .
متن : « 114 »
و اوّل مبتدء و الثّاني * فاعل اعنى في أسار ذان
تجزيه و تركيب
اوّل : مبتداء
مبتداء : خبر
واو : عاطفه
الثّانى : مبتداء
فاعل : خبر
اغنى : صفت است براى « فاعل »
فى : حرف جار و مجرورش « قولك » است و جمله « أسار ذان » مقول قول مىباشد .
ترجمه :
و كلمه اوّل مبتداء و دوّمى فاعلى است كه در مثال « أسار ذان » مبتداء را از خبر بىنياز مىنمايد .
شرح عربى :
و اوّل مبتدء و الثّانى فاعل ، او نائب عنه ، اغنى ، المبتداء عن الخبر ، فى ، كلّ وصف اعتمد على استفهام و رفع ظاهرا او مضمرا بارزا نحو ، اسار ذان .