كلام مستغنى نمايد مانند أقائم زيد كه « قائم » مبتداء وصفى بوده و « زيد » فاعلش مىباشد كه بجاى خبر قرار گرفته و بدينوسيله از متمّم كلام يعنى خبر بىنياز مىباشيم .
تحقيق در قيود مبتداء اسمى
شارح گويد :
در تعريف مبتداء اسمى قيودى ذكر شده كه شرح هريك لازم مىباشد و آنها عبارتند از :
1 - كلمه « اسم »
2 - مجرّد عن العوامل اللّفظيّة .
3 - غير المزيد .
4 - مخبرا عنه .
كلمه « اسم » بمنزله جنس بوده لذا شامل هردو قسم از اسم يعنى اسم صريح و اسم مؤوّل مىشود .
اسم صريح مانند زيد در مثال : زيد عالم كه مبتداء بوده و خبرش « عالم » است .
و اسم مؤوّل نظير « ان تسمع » در مثال و ان تسمع بالمعيدى خير من ان تراه كه « ان تسمع » تأويل بمصدر رفته و تقدير كلام و سماعك بالمعيدى خير من ان تراه مىشود پس « ان تسمع » كه اسم مؤوّل است مبتداء بوده و « خير » خبر آن مىباشد .
و قيد اوّل يعنى « مجرّد عن العوامل اللّفظيّة » بمنزله فصل بوده كه اسم در باب « كان » مانند كان زيد قائما و در باب « انّ » همچون انّ زيدا قائم و مفعول اوّل در باب ظنّ مثل ظننت زيدا عالما را خارج مىنمايد چه آنكه زيد در مثال اوّل و دوّم و سوّم از عامل لفظى خالى نبوده و رفعش در اوّلى به « كان » و نصبش در مثال دوّم به « انّ » و در سوّم به « ظنّ » مىباشد .