مصنّف گويد :
مانند انت قاض كه بعد از فعل امر از « قضى » قرار گرفته است .
شارح گويد :
اين عبارت اشاره است به فرموده حقتعالى در آيه ( 72 ) از سوره ( طه ) كه مىفرمايد :
فاقض ما انت قاض . پس حكم كن آنچه را كه تو به آن حكمكننده هستى .
شاهد در حذف ضمير مضاف اليه از « قاض » است كه در تقدير قاضيه بوده است .
سپس شارح گويد :
بنابراين حذف ضمير مجرورى از مثال جاء الّذىّ انا غلامه جايز نيست يعنى نمىتوان ضمير مجرورى از « غلامه » را حذف كرد زيرا وصف به آن جرّ نداده است .
و نيز حذف ضمير از مثال : جاء الّذى انا مضروبه يا انا ضاربه امس جايز نمىباشد يعنى نمىتوان ضمير مجرورى از « مضروبه » و « ضاربه » را حذف كرد زيرا وصف در ايندو مثال به معناى حال يا استقبال نيست .
سپس مصنّف گويد :
و نيز حذف عائدى كه به مثل كلمهاى كه موصول را جرّ داده مجرور شده است جايز مىباشد .
شارح گويد :
يعنى يكى ديگر از موارد حذف ضمير عائد آنجائى است كه عائد به مثل حرفى كه موصول را جرّ داده مجرور شده باشد .
و مقصود از اينكه گفته شد :
به مثل حرفى كه موصول را جرّ داده مجرور شود اينستكه حرف جارّى كه ضمير را جرّ داده از نظر لفظ و معنا و متعلّق با جارّى كه موصول به آن مجرور شده متّفق و متّحد باشد .
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 353
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٥٣