بهر لفظى كلام نگويند ، بلكه لازمست مفيد باشد .
شارح در ذيل « مفيد » مىنويسد :
مقصود از لفظ مفيد ، لفظى است كه معنائى را بفهماند كه پس از شنيدنش سكوت برآن پسنديده باشد چنانچه شارح كافيه در شرح اينطور معنا نموده است .
و مقصود از « سكوت » سكوت متكلّم مىباشد بنابراين معناى عبارت چنين مىشود :
كلام عبارتست از لفظى كه متكلّم پس از القاء و اداء آن شايسته باشد سكوت كرده و نيازى به ادامه آن نباشد .
و بعضى از ادباء گفتهاند :
مراد از آن ، سكوت سامع است ، لذا معناى عبارت اينطور مىباشد :
كلام عبارتست از لفظى كه پس از القاء متكلّم سكوت سامع برآن صحيح باشد .
و برخى ديگر گفتهاند :
منظور از آن ، سكوت هردو است و طبق آن معناى عبارت چنين مىگردد :
كلام عبارتست از لفظى كه پس از اداء متكلّم و بيانش شايسته باشد كه هردو برآن سكوت نمايند .
و بهرتقدير فايده اين قيد يعنى قيد مفيد آن است كه بواسطهاش لفظى كه مفيد نيست همچون :
ان قام از تعريف كلام خارج مىگردد .
قوله : مفهم معنى يحسن السّكوت عليه : كلمه « مفهم » به صيغه اسم فاعل و با تنوين بوده و كلمه « معنى » مفعول آن محسوب شده و جمله « يحسن السّكوت عليه » صفت است براى « معنى » و ضمير در « عليه » به « معنى » عود مىكند .
قوله : كما قال فى شرح الكافية : يعنى مفيد را مصنّف در شرح كافيه به همين
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى) — صفحة 35
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٥