صله « ما » است بدون اينكه صلهاش طولانى باشد حذف شده .
سپس مصنّف گويد :
اگر باقى صله بدون عائد براى صله كامل بودن صالح باشد علماء از حذف عائد اباء و امتناع نمودهاند .
شارح گويد :
مثل اينكه صله جمله يا ظرف و جارّ و مجرورى باشد كه تام به حساب آيد كه در اينصور حذف عائد ممتنع است زيرا در ظاهر معلوم نيست كه عائد حذف شده يا حذف نگشته است .
متن : « 103 »
فى عائد متّصل ان انتصب * بفعل او وصف كمن يرجو يهب
تجزيه و تركيب
فى عائد : جارّ و مجرور ، متعلّق است به منجلى ، موصوف .
متّصل : صفت براى « عائد » .
ان : شرطيّه .
انتصب : فعل ماضى ، ضمير فاعلى آن به « عائد » راجع است ، شرط و جوابش الحذف عندهم كثير منجلى مىباشد .
بفعل : جارّ و مجرور ، متعلّق به « انتصب » مىباشد .
او : عاطفه .
وصف : معطوف به « فعل » .
كمن : مجرور كاف « قولك » است كه حذف شده و تقدير كلام كقولك : من يرجو يهب مىباشد .
ترجمه :
اگر عائد ضمير متّصل منصوب بوده و نصبش بفعل يا وصف باشد حذف آن كثير و منجلى است مانند قول شما كه مىگوئى :