ترجمه :
از مصاديق علم جنس امّ عريط است كه براى عقرب وضع شده و همچنين ثعاله كه براى روباه علم گرديده .
متن : « 81 »
و مثله برّة للمبرّة * كذا فجار علم للفجرة
تجزيه و تركيب
واو : عاطفه .
مثله : خبر مقدّم ، مضاف و مضاف اليه .
برّة : مبتداء مؤخّر .
للمبرّة : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ صفت است براى « برّه » .
كذا : جارّ و مجرور ، متعلّق باستقرّ ، خبر مقدّم .
فجار : مبتداء مؤخّر .
علم : خبر است براى مبتداء محذوف و تقدير كلام هو علم للفجرة مىباشد .
للفجرة : جارّ و مجرور ، متعلّق به « استقرّ » صفت است براى « علم » .
ترجمه :
و مثل علم جنس مذكور است « برّة » كه علم است براى « مبرّه » .
و فجار نيز همچنين است ، اينكلمه علم است براى فجره .
شرح عربى :
من ذاك ، اعلام وضعت للاعيان نحو ، امّ عريط ، فانّه علم ، للعقرب ، اى لجنسها ، و هكذا ثعالة ، فانّه علم ، للثّعلب ، اى لجنسه .
و مثله ، اى مثل علم الجنس الموضوع للاعيان علم جنس موضوع