ترجمه و شرح :
تبصره
مصنّف گويد :
در اعلام شايع است كه به صورت مضاف و مضاف اليه باشند مانند دو مثال : عبد شمس و ابى قحافه .
شارح گويد :
مقصود اينستكه اعلام شخصى غالبا به صورت تركيب اضافى هستند نظير عبد شمس كه علم است براى برادر هاشم بن عبد مناف و نيز مثل ابو قحافه كه علم است براى پدر ابو بكر .
تنبيه
برخى از اهل دقّت گفتهاند :
اگرچه مشهور است كه از مثال نبايد سؤال نمود ولى در عين حال گوئيم :
اينكه مصنّف دو مثال آورده است جهتش اينستكه بدينوسيله بگويد :
جزء اوّل گاهى كنيه بوده همچون ابو قحافه و زمانى غير كنيه مانند عبد شمس و نيز گاهى معرب بحركات بوده همچون « عبد شمس » و زمانى معرب بحروف مىباشد نظير « ابو قحافه » .
و نيز در برخى اوقات جزء دوّم منصرف بوده نظير « عبد شمس » و گاهى غير منصرف مىباشد مانند ابو قحافه .
متن : « 79 »
و وضعوا لبعض الاجناس علم * كعلم الاشخاص لفظا و هو عمّ