ابان مىگويد : از روى تعجّب عرض كردم سبحان اللّه سه انگشت او را قطع مىكند بر او سى شتر واجبست و چهار انگشت مىبرد مىفرمائيد بيست شتر ؟ ! ! !
ما در عراق بوديم و اين مقاله بما رسيد ، از گويندهاش تبرى جستيم
و گفتيم آورنده آن شيطان است .
حضرت فرمودند : اى ابان ساكت باش ، اين حكمى است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آن را فرمودهاند و جهتش آنست كه :
زن با مرد تا ثلث ديه مساوى است و وقتى كه به ثلث رسيد زن را نصف مرد ملاحظه مىكنند ، اى ابان تو به قياس و استحسان اخذ نمودى ولى بدان هرگاه دين مورد قياس قرار گيرد نابود مىشود .
سپس مرحوم شارح مىفرماين :
روايتى كه گذشت درباره قطع عضو بود و امّا روايتى كه در جراح وارد شده و همين حكم را بيان فرموده روايت جميل بن درّاج از مولانا الصادق علييه السلام است :
در اين حديث امام عليه السلام فرمودند :
بين زن و مرد در جراحات قصاص حكمفرما است تا وقتى كه جراحت به حدّ ثلث ديه برسد و پس از رسيدن به ثلث كامل مرد از حدّ تساوى با زن خارج شده و ديهاش بالا رفته و برعكس زن پائين مىآيد .
قوله : فى الطرف : كلمه [ طرف ] در اصطلح فقهاء به معناى قطع عضو مىباشد .
قوله : يتساويان فيها دية و قصاصا : ضمير تثنيه در [ يتساويان ] به رجل و مرئه راجع بوه و ضمير در [ فيها ] به جراح عود مىنمايد .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 97
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٧