ب : فرموده مولانا الصّادق عليه السلام در حسنه حلبى و آن اينست كه حضرت فرمودند :
وقتى بنده شخص آزاد و حرّى را قذف نموده و وى را به عمل فحشاء نسبت داد هشتاد تازيانه بايد بخورد .
و نيز غير اين روايت از اخبار ديگر كه به همين مضمون وارد شدهاند .
و امّا قول اوّل كه حدّ مملوك را در اينجا نصف حرّ يعنى 40 تازيانه دانسته تعلّق به مرحوم شيخ الطائفه در كتاب مبسوط دارد و مدرك ايشان سه امر مىباشد :
1 - مقدار چهل تازيانه كه نصف حدّ حرّ است قطعى و يقينى بوده و زائد بر آن محتمل و مشكوك است ، اصالة البراءة مقتضى نفى و سلب آن است زيرا مقدار زائد از قبيل تكليف مشكوك و احتمالى است و در هرتكليف غير يقينى و محتملى مقتضاى اصل مزبور نفى آن مىباشد .
2 - فرموده حقتعالى : فان اتين بفاحشة فعليهنّ نصف ما على المحصنات من العذاب يعنى اگر كنيزها مرتكب فاحشه و عمل ناروائى شدند پس عقوبت ايشان نصف عذابى است كه زنان حرّه و آزاد به آن مبتلا مىشوند .
از لحن اين آيه استفاده مىشود كه كلية مماليك در هرخطا و گناهى كه مرتكب شوند عقوبتشان نصف احرار است لذا در مورد بحث نيز بايد چهل تازيانه بعنوان حدّ به آنها زده شود .
3 - روايت قاسم بن سليمان از امام معصوم عليه السلام .
مرحوم شارح مىفرماين :
فرموده شيخ ضعيف و غير قابل اعتماد است و به ادلّهاى كه استناد
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 315
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣١٥