وجه ضعف دليل ايشان آنست كه تزكيه نمودن نفس حاكم مستند به عمل بعلم خود نبوده بلكه نفس عهدهدار شدن منصب قضاوت و حكم وى را در معرض آن قرار داده ولو آنكه بعلم خود عمل نيز نكند .
و امّا در مورد اتّهام واقع شدنش : آن نيز بواسطه عمل بعلم خود پيدا نشده بلكه او حكم نمودن به بيّنه و اقرار متخاصمين نيز حاصل مىشود اگرچه البته اين معرضيّت او براى اتّهام از حيث زياده و نقصان و شدّت و ضعف نسبت بموارد ممكن است متفاوت و متغاير باشد يعنى از عمل بعلم خود بيشتر مورد اتهام واقع شود تا حكم كردن به بيّنه و اقرار .
بنابراين دليلى كه از وى در عدم جواز عمل قاضى بعلم خويش نقل شده قابل اعتماد و استناد نيست مضافا به اجماعيكه قبل و بعد از ايشان بر خلاف اين فتوى نقل شده است .
قوله : سواء الامام و نائبه : تفسير است براى [ مطلقا ] .
قوله : و سواء علم بموجبه فى زمن حكمه ام قبله : ضمير فاعلى در [ علم ] و ضمير مجرورى در [ حكمه ] به حاكم راجع بوده و در [ موجبه ] به كسر جيم به حدّ برگشته و در [ قبله ] به زمن حكمه بازمىگردد .
قوله : الزّانية و الزّانى الخ : سوره نور آيه ( 2 ) .
قوله : و السّارق و السّارقة الخ : سوره مائده آيه ( 40 ) .
قوله : و خالف فى ذلك : مشار اليه [ ذلك ] اقامه حدّ نمودن حاكم بواسطه علم خود مىباشد .
قوله : و قد سبقه الاجماع و لحقه : ضمائر منصوبى در [ سبقه ] و [ لحقه ] به ابن جنيد راجع مىباشند .
قوله : مع ضعف متمسّكه : كلمه [ متمسّك ] به صيغه اسم مفعول
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 186
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٨٦