فرض اصل فريضه را از سه حساب مىكنند زيرا مسئله مشتمل بر ثلثبر كه اخوه مادرى است مىباشد و نسبت بين نصيب و عدد رؤس هريك تباين است زيرا نصيب اقرباى مادرى يك ثلث بوده و تعدادشان سه نفر مىباشد و بين عدد ( 3 ) و ( 1 ) تباين است و همچنين سهم اقرباى پدرى دو ثلث بوده و تعدادشان سه نفر مىباشد و بين عدد ( 2 ) و ( 3 ) نيز تباين است ولى عدد رؤس با هم متماثل مىباشد چون هردو فريق سه تن هستند از اينرو بيكى اكتفاء كرده و آن را در اصل فريضه يعنى عدد ( 3 ) ضرب كرده و بدين ترتيب سهام را از حاصلضرب آنكه ( 9 ) باشد حساب مىكنيم .
قوله : و مثال المتماثلة : يعنى موردى كه عدد رؤس ورثه با هم متماثل باشند .
قوله : و مثلهم من امّ : ضمير در [ مثلهم ] باخوه ابى راجعست .
قوله : و النسبة بين النّصيب و العدد متباينة : مؤلف گويد :
اين كلام در جانب اخوه ابى متين و صحيح است چه آنكه بين دو عدد ( 2 ) و ( 3 ) تباين مىباشد ولى در ناحيه اخوه امّى به نظر تمام نمىآيد زيرا واحد يا عدد نيست و يا در زمره اعداد محسوب مىباشد در صورت اوّل اجراء احكام اعداد بر آن و ملاحظه نسبت بين عدد ( 3 ) و آن اساسا بىمورد مىباشد و در صورت دوّم نمىتوان آن را با ( 3 ) متباين قرار داد بلكه متداخل است چه آنكه واحد را وقتى سه مرتبه بكاهيم باقيمانده صفر است و اساسا واحد نسبت به تمام اعداد متداخل محسوب مىشود نه متباين .
متن :
و مثال المتداخلة بين الأعداد كما ذكر ، إلا أن إخوة
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 337
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٣٧