باقى ما ترك يعنى پنج تومان كه ربع بيست تومان است به عمو ميدهيم در صورتى استكه تمام عمو آزاد باشد لذا اگر او نيز نصفش حرّ و نصف ديگرش مملوك باشد نصف ربع كه ثمن يعنى يك هشتم بيست تومان است و به مقدار بيست و پنج ريال مىباشد به او داده مىشود .
قوله : و الباقى لغيره : يعنى باقى ما ترك كه در مثال ما بيست و پنج ريال ديگر است به غير عمو از مراتب بعد از او داده مىشود .
قوله : و هكذا : يعنى و حكم اين بيست و پنج ريال نيز همين است كه نسبت به مقادير گذشته بيان شد يعنى تمام بيست و پنج ريال مال مرتبه بعدى است اگر تمامش حرّ و آزاد باشد و در غير اين صورت به مقدارى كه حرّ بوده ارث برده و به همان نسبتى كه رقّ است از آن ممنوع مىگردد .
متن :
و يورث المبعض كذلك فإذا كان نصفه حرا فلمولاه نصف تركته ، و لوارثه الحر النصف و هكذا .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
د : آنچه گفته شد حكم وارثى بود كه مملوك مبعّض بود حال اگر مورّث يعنى ميّت مملوك مبعّض باشد بايد بگوئيم او نيز از نظر حكم همچنين است .
شارح ( ره ) مىفرماين :
بنابراين اگر مملوكى كه نصفش رقّ و نصف ديگرش آزاد است فوت كرد حكم آن است كه نصف ثروت و دارائى او از آن آقايش بوده كه او باب حقّ مالكيّت مال او است نه بعنوان ميراث و نصف ديگر دارائى را به وارث حرّ ميّت مىدهند .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 60
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٠