قوله : بمخالفة شرطه : يعنى شرط مولى .
قوله : فان شرط عليه : ضمير فاعلى در [ شرط ] بمولى و ضمير مجرورى در [ عليه ] به مملوك راجعست .
قوله : عند تأخير نجم عن محلّه : مثلا اگر قرار بوده اوّل ماه قسطى را بپردازد و مملوك در اين روز نتوانست بلكه روز دوّم ماه قسط را پرداخت مولى طبق شرطى كه كرده مىتواند عجز او را اعلام كند .
قوله : او الى نجم آخر : مثلا قسط اوّل را اوّل ماه محرّم و قسط دوّم را مىبايد ابتداء ماه صفر بدهد اگر عبد از پرداخت قسط اوّل ناتوان شد فلذا آن را تأخير انداخت و اوّل ماه صفر هردو قسط را يك جا پرداخت مولى مىتواند وى را عاجز به حساب آورده و عقد را فسخ كند .
قوله : و ان اطلق : يعنى مولى شرط نكرد بلكه عقد را مطلق گذارد .
قوله : فحدّه : يعنى حدّ عجز .
قوله : ان يؤخّر نجما عن محلّه : ضمير فاعلى در [ يؤخّر ] به مملوك راجع بوده و ضمير مجرورى در [ محلّه ] به نجم راجعست .
قوله : و يطلق على نفس المدّة : ضمير نائب فاعلى در [ يطلق ] به نجم راجعست .
قوله : و بتأخيره عن محلّه : معطوف است به [ الحدّ ] و تقدير كلام چنين است : و المراد بتأخيره عن محلّه ، ضمير در [ تأخيره ] و [ محلّه ] هردو به نجم راجع مىباشند .
قوله : عدم ادائه فى اوّل وقت حلوله : ضمير در [ ادائه ] و [ حلوله ] به نجم راجع مىباشند .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 94
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٤