قوله : لوقوعه كثيرا : ضمير در [ لوقوعه ] به غلط يا انخداع راجع است .
قوله : عملا به ظاهر الآيه : مقصود اين فقره از آيه شريفه است :
و ابتلوا اليتامى حتى اذا بلغوا النّكاح الآيه .
و وجه ظهور اين است كه [ ابتلاء ] يعنى آزمايش و امتحان را مغيّا و [ بلوغ ] را غايت آن قرار داده و بديهى است كه مغيّا قبل و غايت بعد از آن مىباشد .
متن :
و يثبت الرشد لمن لم يختبر بشهادة النساء في النساء لا غير لسهولة اطلاعهن عليهن غالبا ، عكس الرجال ، و بشهادة الرجال مطلقا ذكرا كان المشهود عليه ، أم أنثى ، لأن شهادة الرجال غير مقيدة و المعتبر في شهادة الرجال اثنان ، و في النساء أربع ، و يثبت رشد أنثى بشهادة رجل و امرأتين أيضا ، و بشهادة أربع خناثى .
طريق ديگر در احراز رشد
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
ج : كسانى را كه آزمايش نكردهاند از طريق ديگر مىتوان احراز رشيد بودنشان را نمود و آن اين است كه اگر زن باشند بشهادت زنان اين امر اثبات مىگردد و اگر مردان عادل شهادت دهند رشيد بودن ثابت مىشود چه مشهود عليه مرد بوده