قوله : ضمنه بمثله : ضمير فاعلى در [ ضمنه ] به مرتهن و ضمير مفعولى به [ تالف ] راجع است چنانچه مجرورى در [ بمثله ] نيز به تالف عائد است .
قوله : ان وجد : يعنى ان وجد المثل .
قوله : لان الواجب عنده : يعنى عند الاداء .
قوله : و انتقاله الى القيمة بالمطالبه : ضمير در [ انتقاله ] به مثل راجع بوده و اين كلمه يعنى [ انتقاله ] مبتداء و خبرش - [ بالمطالبه ] مىباشد .
قوله : لاستقرارها فى الذمة : ضمير در [ لاستقرارها ] به قيمت عائد است .
قوله : من حيث التلف مطلقا : مقصود از [ مطلقا ] اينست كه راهن مطالبه كند يا مطالبه ننمايد .
متن :
و لو اختلفا في القيمة حلف المرتهن ، لأنه المنكر ، و الأصل براءته من الزائد . و قيل : الراهن ، نظرا إلى كون المرتهن صار خائنا بتفريطه فلا يقبل قوله . و يضعف بأن قبول قوله من جهة إنكاره ، لا من حيث كونه أمينا ، أو خائنا .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
اگر راهن و مرتهن در قيمت تالف با هم اختلاف و نزاع داشتند حق بجانب مرتهن بوده از اينرو مكلّف است قسم بخورد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
دليل اين حكم آن است كه مرتهن منكر بوده و اصل مقتضى
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 297
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٩٧